Dziennik z podróży, nie formularz do wypełnienia

Piszę agentowi, co dziś zrobiłem. Czasem dodaję, jak się czuję, co wywarło na mnie wrażenie albo jaka myśl pojawiła się przy okazji zwykłych zajęć. Nie mam sztywnego zestawu pytań, przez który codziennie przechodzę punkt po punkcie. To raczej dziennik z podróży — tyle że podróżą jest moje życie, a nie wyjazd na wakacje.

Rolą AI jest pomóc mi tę opowieść zapisać w powtarzalny sposób. Agent ustala datę i organizuje treść, zamiast wymagać ode mnie otwierania formularza i wybierania kolejnych pól. Powtarzalna ma być organizacja zapisu, nie to, co muszę danego dnia powiedzieć. Chcę opisać doświadczenie, a nie najpierw administrować notatnikiem.

Największą wartość mają dla mnie obserwacje. Z nich powstają wnioski, czasem nagłe „aha”, czasem myśl dojrzewająca przez kilka kolejnych sytuacji. Jeśli niczego nie zapiszę, później trudno mi odtworzyć wszystkie elementy, z których ten wniosek wyrósł. Notatka zachowuje przynajmniej to, co zauważyłem i potrafiłem nazwać w danym momencie.

Nie oznacza to rejestrowania każdej czynności. Sam fakt, że zjadłem kanapkę, zwykle nie jest mi do niczego potrzebny. Gdyby odżywianie stało się obszarem wymagającym uwagi, szczegółowość mogłaby się zmienić. Obecnie zapisuję przede wszystkim działania, samopoczucie, plany i przemyślenia. Nie chcę zamieniać życia w niekończący się raport z obsługi organizmu.

Jedna mapa, różne miejsca na informacje

Moje notatki są w Obsidianie. Jego skarbiec, czyli vault, jest folderem z lokalnymi plikami tekstowymi w formacie Markdown. To istotne: zapis można otworzyć i edytować także innym narzędziem, a samo prowadzenie notatek nie wymaga AI. Agent jest pomocą w organizacji, nie warunkiem istnienia dziennika. (Obsidian, „How Obsidian stores data”)

Nie wszystko powinno jednak zostać w notatce. W moim układzie Obsidian przechowuje kontekst i przemyślenia, zadania trafiają do odpowiednich list w ClickUp, a materiały plikowe do folderów w Google Drive. Gdy mówię, że mam coś do zrobienia, agent ma zapisać zadanie w odpowiednim miejscu bez zbędnego wypytywania. Zapis przeżycia i obowiązek do wykonania mogą wynikać z tej samej rozmowy, ale służą innym celom.

Żeby te miejsca nie stały się trzema niezależnymi światami, używam w nich wspólnego podziału: relacje, czas wolny i doświadczenia, nauka i poznawanie, zdrowie i energia, finanse, dom i codzienność, twórczość, praca i niezależność oraz „ja i kierunek”. Dziewięć obszarów daje mi mapę, według której mogę porządkować zarówno refleksję, jak i dokument czy zadanie.

Inspiracją był dla mnie Heksagon Szczęścia Fryderyka Karzełka, o którym usłyszałem przez internet. Na podstawie tej inspiracji i własnych potrzeb, z pomocą AI, ułożyłem swój podział. Nazywam go raczej „nanogonem harmonii”. Ta nazwa lepiej oddaje mój cel: dbanie o kilka powiązanych obszarów, a nie pogoń za nieprzerwanym poczuciem szczęścia.

To moja mapa, nie naukowo ustalona liczba części ludzkiego życia. Wydaje mi się, że te obszary mogą być bliskie także innym ludziom, ale nie wynika z tego obowiązek przyjęcia moich nazw ani narzędzi. Sam zostawiam sobie możliwość zmiany tego układu. Ma pomagać orientować się w życiu, a nie wymagać dopasowania życia do folderów.

Dziennik, wywiad i blog nie robią tego samego

Obecnie korzystam w tym skarbcu z trzech zaplanowanych procesów: dziennika, wywiadu i bloga. Każdy ma inną rolę. Proces dziennika zaczyna dzień od sprawdzenia zadań; ostatnie zapiski mają pomagać agentowi dobrać ton rozmowy i zauważyć, co wymaga uwagi. Potem mogę po prostu opowiedzieć o swoim dniu.

Wywiad zbiera bardziej trwały kontekst o mnie. Agent zadaje proste pytania, uwzględnia już zapisane odpowiedzi i dopytuje o różne obszary życia. Dziennik mówi przede wszystkim, co się wydarzyło; wywiad pomaga opisać również to, co niekoniecznie wyjdzie w relacji z jednego dnia — sposób myślenia, potrzeby czy kierunek, w którym chcę iść.

Blog jest osobnym procesem redakcyjnym. Proponuję tematy, odpowiadam na pytania, a agent porządkuje materiał i sprawdza źródła. Nie chodzi o wyszukiwanie wyłącznie potwierdzeń moich obserwacji. Jeśli źródła podważają mój wniosek, chcę to wiedzieć. Redakcja ma również uporządkować moje nieraz mocne słownictwo, ale nie zastąpić myśli tekstem, pod którym trudno byłoby mi się podpisać.

Dopiero draft, który przeczytam i zaakceptuję, może przejść do publikacji na blogu. Prywatny dziennik nie jest jego automatycznym zapleczem do ujawniania wszystkiego. Może dostarczyć pomysłu: zauważam coś wielokrotnie, pogłębiam temat i chcę o tym napisać publicznie. To jednak inna decyzja niż samo zapisanie doświadczenia dla siebie.

Ten podział chroni także przed presją produkowania treści. Nie każda myśl musi od razu stać się artykułem, nie każdy gorszy dzień materiałem dla odbiorców. Część zapisków ma pozostać zwykłym śladem życia. Dopiero niektóre mogą stać się czymś, czym warto się podzielić.

Pamięć pomocnicza, nie automat do wymyślania przeszłości

Zewnętrzne wspomaganie myślenia nie zaczęło się od agentów. W psychologii istnieje pojęcie cognitive offloading — odciążania poznawczego przez działania zmniejszające wymagania zadania wobec naszych zasobów poznawczych. Przegląd Risko i Gilberta omawia mechanizmy i konsekwencje takich zachowań. Daje to kontekst dla idei wspierania się zapisem, ale nie stanowi dowodu, że mój konkretny system poprawia pamięć albo jakość życia. (Risko i Gilbert, 2016)

„Pamięć operacyjna” w tytule jest więc określeniem roli notatek w moim działaniu, nie nazwą biologicznej funkcji przejętej przez program. Nie chcę pamiętać każdego szczegółu. Chcę móc wrócić do tego, co zapisałem, i zobaczyć, co wtedy robiłem, planowałem lub myślałem.

Agent powinien przy tym pracować z moim kontekstem, a nie dopasowywać mnie do historii innych ludzi poznanych z internetu. Ogólna wiedza może pomagać zadawać pytania i sprawdzać wnioski. Nie jest jednak dowodem, że ja czegoś doświadczyłem albo że właśnie tak się czułem. Gdy w zapiskach czegoś nie ma, brak informacji nie powinien zostać zastąpiony przekonującą opowieścią.

Także własna notatka nie jest nieomylnym zapisem rzeczywistości. Zachowuje moją relację, wraz z ówczesną wiedzą i oceną sytuacji. Dlatego potrzebuję rozróżnienia między pierwotnym zapisem a późniejszą interpretacją. Jeśli agent proponuje wniosek, powinno dać się wrócić do konkretnych wpisów, z których go wyprowadził. Inaczej uporządkowany tekst może tylko ukryć to, że zgubiliśmy podstawę rozumowania.

Co już robię, a co dopiero chcę sprawdzić

Dziś korzystam z rozmowy jako sposobu zapisywania i organizowania informacji. Natomiast podsumowania tygodni czy miesięcy są jeszcze planowanym zastosowaniem — dotąd z nich nie korzystałem. Mogę sobie wyobrazić ich wartość: przypomnienie ważnego wydarzenia, zestawienie powtarzających się obserwacji, spojrzenie na zmianę planów. Nie mam jednak jeszcze podstaw, żeby opisywać to jako osiągnięty, długoterminowy rezultat.

Podobnie patrzę na Aviary, które dopiero buduję. Zapisany kontekst ma w przyszłości pomóc mojemu asystentowi rozmawiać ze mną bez poznawania wszystkiego od zera. Nie opisuję tu gotowej cyfrowej tożsamości. Na razie gromadzę materiał, który może być dla niej punktem wyjścia.

Dbam też o to, żeby zapis nie zależał wyłącznie od jednego laptopa. Agent zapisuje zmiany w historii Git i wysyła je do zdalnego repozytorium. W terminologii Git lokalne zatwierdzenie zmiany to commit, a przekazanie commitów do zdalnego repozytorium odbywa się przez push. Samo zapisanie historii lokalnie nie oznacza więc, że istnieje już kopia poza komputerem. (Chacon i Straub, „Working with Remotes”)

Przy utracie laptopa znaczenie ma skutecznie wysłana kopia, znajdująca się poza nim, oraz możliwość odzyskania do niej dostępu. Nie daje to gwarancji, że dane nigdy nie zginą. Daje natomiast konkretny powód, by sprawdzać wynik zapisu i wysyłki, zamiast poprzestać na założeniu, że agent na pewno wszystko zrobił.

Wiadomość do przyszłego siebie

Powód prowadzenia tego systemu jest prostszy niż jego techniczna otoczka. Chcę porządkować myśli, mniej gubić się w codzienności i zostawić po sobie coś więcej niż nieuchwytne wrażenie, że dużo się działo. Być może część obserwacji pomoże komuś innemu. Być może kiedyś złoży się z nich książka. Na razie nie muszę tego rozstrzygać.

Pismo traktuję jako komunikację teraźniejszości z przyszłością. Dzisiejsza notatka nie ma znać przyszłych odpowiedzi. Ma zachować tyle mojego kontekstu, żeby później nie trzeba było odgadywać wszystkiego od początku. AI pomaga mi ten ślad uporządkować; nie powinno dopisywać podróży, której nie odbyłem.

Źródła

✦Buduję systemy dla większej autonomii.